2. Bölüm: Bir Boyutta Hareket
Üniversite Fiziği I: Mekanik · 2. bölüm
2.1 Konum, Ortalama Hız ve Ortalama Sürat
Düz bir pistte ileri gidip geri dönen bir aracın konum–zaman grafiğini canlı çiz; iki an seçip kesen doğrunun eğiminden ortalama hızı bul, toplam yoldan ortalama sürati hesapla ve ikisinin neden farklı olduğunu keşfet.
Simülasyonu Aç2.2 Kesenden Teğete: Anlık Hız
İleri geri hareket eden bir aracın konum–zaman eğrisinde bir an seç, Δt’yi küçülterek kesen doğrunun teğete dönüşmesini izle; ortalama hızların yaklaştığı limitten anlık hızı oku, aracın durduğu anları bul.
Simülasyonu Aç2.3 Sabit Hızlı Araçlar: Ölçüm ve Buluşma
Hızı gizli tutulan bir aracın hızını iki ışık kapısı arasındaki geçiş süresinden ölç ve konumunu öngör; ardından iki aracın başlangıç konumu ve hızını ayarlayıp buluşma anını x = x₀ + vt modeliyle önceden hesapla, x–t doğrularının kesişimiyle sına.
Simülasyonu Aç2.4 Gaz, Fren ve İvme
Aracı ivme pedalıyla kendin sür; hız ve ivme oklarını, canlı v–t ve a–t grafiklerini izleyerek “yavaşlamak = negatif ivme” yanılgısını sına. Ardından hazır bir hareketin v–t eğrisinden kesen eğimiyle ortalama ivmeyi, teğet eğimiyle anlık ivmeyi oku.
Simülasyonu Aç2.5 Stroboskop: Hareket Diyagramları
Aracın eşit zaman aralıklarıyla çekilmiş stroboskop görüntülerine hız ve ivme oklarını ekle; gizemli hareketlerde görüntü aralıklarından hızın ve ivmenin işaretini tanı, ardışık aralık farkından ivmeyi ölç ve kendi geri dönüşlü diyagramını kur.
Simülasyonu Aç2.6 Durma Mesafesi ve Polis Kovalamacası
Sabit ivmeli parçacık modeliyle önce bir aracın fren ve tepki mesafesini öngör, sonra fren yaptırıp v–t grafiğinin altındaki alanla karşılaştır. İkinci sekmede sabit hızla kaçan aracı durgun hâlden ivmelenen polis aracının ne zaman yakalayacağını hesapla ve sına.
Simülasyonu Aç2.7 Serbest Düşme: g’yi Ölç
Vakum tüpündeki düşme kulesinde bilyeyi elektromıknatıstan bırak, ışık kapısını farklı yüksekliklere taşıyarak düşme sürelerini ölç; h–t² grafiğinin eğiminden g’yi bul, gizemli bir gezegenin çekim ivmesini tanı ve yukarı atılan bilyenin çıkacağı yüksekliği öngör.
Simülasyonu Aç2.8 Grafiğin Altındaki Alan: Riemann Toplamından İntegrale
Hız–zaman eğrisinin altını dikdörtgenlere böl, dikdörtgen sayısını artırarak toplamın integrale yakınsadığını izle; aracın gerçek yer değiştirmesiyle karşılaştır, eksenin altındaki alanın işaretini ve toplam yolu keşfet, ivme–zaman alanından hız değişimini bul.
Simülasyonu Aç