35. Bölüm: Işığın Doğası ve Işın Optiğinin İlkeleri
Üniversite Fiziği IV: Işık ve Optik · 35. bölüm
35.1 Işık: Elektromanyetik Dalga ve Foton
Ağır çekimde ilerleyen bir ışık dalgasının dalga boyunu cetvel işaretleriyle, periyodunu sonda grafiğinden ölç; c = λf'yi bul, foton enerjisini hesapla, camda frekansın değişmediğini, dalga boyunun kısaldığını gör.
Simülasyonu Aç35.2 Fizeau'nun Dişli Çarkı: Işık Hızını Ölçmek
Dişli çarkın dönme hızını artırarak dönen ışığın ilk kez karardığı anı bul; Δt = 2L/c ile diş aralığının dönme süresini eşitleyip ışık hızını hesapla, ikinci kararmayı ve uzaklığın etkisini sına.
Simülasyonu Aç35.3 Işın Yaklaşımı Ne Zaman Geçerli?
Genişletilmiş lazer demetini ayarlanabilir bir yarıktan geçir; ekrandaki aydınlık bölgenin genişliğini yarık genişliğine karşı ölç. Fresnel kırınım hesabı, geniş yarıkta keskin gölgeyi (ışın optiği), dar yarıkta yayılmayı (dalga optiği) gösterir.
Simülasyonu Aç35.4 Yansıma Yasası: Açıölçerli Optik Disk
Lazeri optik diskin üzerinde döndür, geliş ve yansıma açılarını ölçüp grafiğe dök; aynayı döndürünce yansıyan ışının iki kat döndüğünü, iki aynalı köşede çıkış doğrultusunun geliş açısından bağımsız olduğunu, pürüzlü yüzeyde dağınık yansımayı keşfet.
Simülasyonu Aç35.5 Snell Yasası: Yarım Silindir ve Prizma
Lazeri yarım silindir bloğun düz yüzünün merkezine gönder, geliş ve kırılma açılarını açıölçerden okuyup sin θ₁–sin θ₂ grafiğinden kırılma indisini bul; bilinmeyen malzemenin indisini ve ışığın içindeki hızını hesapla, prizmada en küçük sapma açısını yakala.
Simülasyonu Aç35.6 Huygens Yapısı: Dalgacıklardan Kırılma ve Yansıma
Arayüze eğik gelen düzlem dalganın her noktası yeni küresel dalgacıklar salar; dalgacıkların ortak teğeti yeni dalga cephesidir. Yapıdan kırılma açısını ölç, Snell yasasıyla karşılaştır, yansıyan cepheyi ve kritik açının ötesinde zarfın neden oluşamadığını gör.
Simülasyonu Aç35.7 Dağılma: Prizmada Tayf ve Gökkuşağı
Beyaz ışığı taç ve çakmaktaşı camından prizmalara gönder; her rengin sapma açısını ölç, açısal dağılmayı karşılaştır. Bir su damlasında ışığın bir kez iç yansımayla döndüğü yolu izleyip gökkuşağı açısını kendin bul.
Simülasyonu Aç35.8 Tam İç Yansıma ve Optik Lif
Işığı yarım silindir bloğun içinden düz yüzeye gönder; geliş açısını artırarak kırılan ışının yok olduğu kritik açıyı ölç, Fresnel eğrisinde yansımanın %100'e çıkışını izle. Optik lifte ışığın kılavuzlandığı en büyük giriş açısını bulup sayısal açıklığı hesapla.
Simülasyonu Aç