Besin zinciri ve enerji akışı: canlıları sırayla seçerek besin zinciri kur, her basamakta enerjinin yalnızca %10'unun aktarıldığını 3B enerji piramidinde gör; tarım ilacının üst basamaklarda nasıl biriktiğini (biyolojik birikim) izle
Simülasyona dön
Besin zinciri ve enerji akışı simülasyonu ile ekosistemdeki canlı ilişkilerini, üreticiden son tüketiciye enerji transferini ve biyolojik birikimi keşfet. Bu interaktif deney sayesinde üretici, çekirge, kurbağa, yılan ve kartal gibi canlıları sırayla seçerek kendi besin zincirini kurabilir ve her basamakta gerçekleşen süreçleri gözlemleyebilirsin. Fen bilimleri dersindeki enerji dönüşümleri konusunu pekiştirmek için harika bir kaynaktır.
Bu simülasyonda neler yapabilirsin?
Üreticiden son tüketiciye doğru canlıları sırayla seçerek besin zinciri kurabilirsin.
3B enerji piramidinde enerjinin her basamakta yalnızca %10 oranında aktarıldığını inceleyebilirsin.
Tarım ilacı uygulayarak toksik maddelerin üst basamaklarda nasıl biriktiğini (biyolojik birikim) gözlemleyebilirsin.
Zincir tamamlandığında birey sayısının basamaklar yükseldikçe nasıl azaldığını fark edebilirsin.
Rehber eşliğinde soruları yanıtlayarak bilgilerini test edebilir ve anında geri bildirim alabilirsin.
Temel kavramlar ve formüller
Ekosistemlerde ana enerji kaynağı Güneş'tir. Üreticiler fotosentez ile güneş enerjisini kimyasal enerjiye dönüştürür. Besin zinciri boyunca enerji aktarılırken, Lindeman'ın %10 Yasası gereği her basamakta enerjinin yaklaşık yüzde doksanı ısı olarak kaybolur ve sadece %10'u bir sonraki basamağa aktarılır. Bu durum Enerji Akışı = Üst Basamak Enerjisi / Alt Basamak Enerjisi = 0.1 ilişkisiyle ifade edilebilir. Ayrıca zehirli maddeler besin zincirinde yukarı çıkıldıkça dokularda katlanarak birikir ve buna biyolojik birikim denir.
Nasıl kullanılır?
Sayfayı açarak "Zinciri kur" komutuyla canlı kartlarını incele.
Üretici, çekirge, kurbağa, yılan ve kartal gibi canlıları sırasıyla doğru kutulara yerleştirerek besin zincirini tamamla.
Enerji aktarım oranlarını ve 3B piramidi inceleyerek her basamaktaki değişimleri gözlemle.
"İlacı uygula" seçeneğine tıklayarak biyolojik birikimin üst basamaklardaki etkisini izle.
Sık sorulan sorular
Besin zincirinde enerji neden azalır?
Canlılar aldıkları enerjinin büyük kısmını solunum, hareket ve ısı üretimi gibi hayatsal faaliyetler için harcadığı için bir üst basamağa sadece %10'luk kısım aktarılabilir.
Biyolojik birikim nedir ve neden üst basamaklarda fazladır?
Tarım ilaçları gibi atıklar vücuttan atılamaz. Üst basamaktaki canlılar alt basamaklardaki çok sayıda canlıyı tükettiği için bu maddeler onların dokularında katlanarak birikir.
Besin zincirleri neden genellikle 4 veya 5 basamaklıdır?
Enerji her basamakta %10 oranında azaldığı için, 4-5 basamaktan sonra kalan enerji üst basamaktaki bir canlıyı beslemeye yetmez.